Çin daması nasıl oynanır?
Tahta karmaşık görünür, ama oyun yalnızca iki hamle üzerine kuruludur: tek bir adım ve bir atlama. Bu ikisini öğrendiğinizde yıldız bir yarış pistine dönüşür.
Çin daması iki, üç, dört veya altı oyuncuyla oynanan bir yarıştır. Her oyuncu yıldızın bir ucundaki on taşla başlar ve on taşın hepsini tam karşıdaki uca taşımaya çalışır. Taş alma yoktur, dama çıkma yoktur, sayılacak puan yoktur. Hedefini ilk tamamlayan kazanır.
İşin aldatıcı yanı, taşların yalnızca birer engel olmamasıdır. Tahtadaki her taş, sizin de olsa başkasının da olsa, bir köprüye dönüşebilir. Sakin görünen bir pozisyon birden, bir taşı yıldızın yarısına kadar taşıyan bir atlamaya açılabilir.
01
Önce nereye gittiğinizi bilin
İki oyunculu bir oyunda siz ve rakibiniz karşılıklı uçlarda başlarsınız. Sizin hedefiniz, rakibinizin başlangıçta bulunduğu üçgendir; onun hedefi de sizin üçgeninizdir. Oyunun sonunda iki renk yer değiştirmiş olur.
Yıldızın ortası herkese aittir. Renge bakmaksızın her boş delikten geçebilir ve her dolu deliğin üzerinden atlayabilirsiniz. Bir hamle ileriye, yana veya geriye gidebilir. Yönün hamlenin geçerliliğine hiçbir etkisi yoktur.
Taşlarınızın belirli bir sırayla varması gerekmez. Ancak onunun da karşı üçgenin içinde olduğu anda kazanırsınız.
02
Bir adım, taşı bir delik ilerletir
Bir taş seçin ve onu komşu boş deliklerden herhangi birine götürün. Taşın bulunduğu yere değen altı delik, olası adım hedefleridir; dolu delikler kullanılamaz.
Adım küçüktür ve kesindir. Taş komşu deliğe girdiği anda sıranız biter. Ardından bir atlama ekleyemezsiniz.
03
Atlama, komşu bir taşın üzerinden geçer
Tahtadaki tek bir düz çizgi üzerinde üç deliğe bakın: başlangıç deliğiniz, komşu dolu bir delik ve hemen arkasındaki boş delik. O boş üçüncü delik geçerli bir iniş noktasıdır.
Kendi taşınızın da rakibinizin taşının da üzerinden geçebilirsiniz. Hiçbir taş alınmaz ve üzerinden geçtiğiniz taş yerinde kalır. Köprüden önce bir boşluk, yolda ikinci bir taş ya da dolu bir iniş deliği atlamayı geçersiz kılar.
04
İnin, yeniden bakın ve devam edin
Her inişten sonra tahtayı taşın yeni konumundan yeniden okuyun. Komşu başka bir taşın arkasında boş bir delik varsa, aynı taş yeniden atlayabilir. Rota her inişte yön değiştirebilir.
Tahta, gerçek bir oyunun 21. hamlesini gösteriyor. Siyah, art arda dört atlama boyunca her iki rengin taşlarının da üzerinden geçiyor. Herhangi bir inişten sonra durabilirsiniz, ancak zincirin ortasında başka bir taşa geçemezsiniz.
05
İki oyuncuyu karşılıklı yerleştirin
Her oyuncu on delikli bir ucu doldurur. İki oyuncuyla karşılıklı uçları kullanın; böylece her renk, diğer rengin hedefinde başlar.
Üç oyuncu uçlara birer boşluk bırakarak yerleşir
Her iki oyuncunun arasında bir boş uç bırakın. Her hedef boş olarak başlar.
Dört oyuncu iki karşılıklı çift oluşturur
Yan yana iki uç boş kalır. Dolu her ucun karşısı yine doludur.
Altı oyuncu yıldızı doldurur
Her uç doludur. Beş oyuncu standart bir düzen değildir, çünkü oyunculardan biri tek boş başlangıç ucunun karşısına düşer ve hedef koşulları eşit olmaz.
06
Onuncu taş kazandırır
Oyun, bir oyuncunun on taşının tamamı karşı üçgene girdiği anda biter. Hangi taşın hangi deliğe yerleştiğinin önemi yoktur. Gösterilen pozisyonda dokuz taş zaten evde; vurgulanan adım son boşluğu dolduruyor.
Çok oyunculu bir oyunda kalan oyuncular diğer sıralamaları belirlemek için devam edebilir. Kazananın taşları tahtada kalır ve diğer herkesin rotalarını etkilemeyi sürdürür.
Hedefi kapatma kuralı baskıdan baskıya değişir. Fiziksel bir oyundan önce, bir rakip son hedef deliğinizden çıkmayı reddederse ne olacağı konusunda anlaşın. Çevrimiçi oyun, tıkamayı önleyen bir kuralı otomatik olarak uygular.
En sık yanlış hatırlanan kurallar
Altı yönün hepsine hamle yapabilirsiniz
Kurallarda “ileri” diye bir kavram yoktur. Bir adım veya atlama hedefinize doğru, hedefinizden uzağa ya da yana gidebilir. Geri hamleler çoğu zaman işe yarar, çünkü bir sonraki sırada daha iyi bir zincir kurar.
İki rengin de üzerinden atlayabilirsiniz, ama hiçbirini alamazsınız
Hem kendi taşlarınız hem de rakiplerinizin taşları geçerli köprülerdir. Üzerinden atlanan taş asla tahtadan alınmaz. Çin damasında taş alma, dama olma veya terfi yoktur.
Atlamalar zorunlu değildir
Sırf bir atlama mümkün diye atlamak zorunda değilsiniz, mümkün olan en uzun zinciri tamamlamak zorunda da değilsiniz. Bunun yerine herhangi bir geçerli adımı seçebilir veya tamamlanan herhangi bir inişten sonra zinciri durdurabilirsiniz.
Bir sırada tek taş ve tek hamle türü kullanılır
Bir sıra adımla başlayıp atlamayla devam edemez. Zincirleme atlama ortasında başka bir taşa geçemez. Bir taş seçin, adım mı atlama mı yapacağınızı seçin ve sıranın tamamını bu seçimle bitirin.
Sık sorulan sorular
Birden fazla kez atlanabilir mi?
Evet. Bir sırada aynı taşla art arda istenen sayıda geçerli atlama yapılabilir. Her inişten sonra tahtayı yeniden okuyun.
Geriye veya yana atlanabilir mi?
Evet. Adımlar ve atlamalar tahtanın altı yönünden herhangi birine yapılabilir. Geriye doğru bir iniş, bir sonraki sıranızda daha uzun bir zincire ulaşmanın en iyi yolu olabilir.
Aynı anda iki taşın üzerinden atlanabilir mi?
Standart kurallara göre hayır. Her atlama tam olarak bir komşu dolu deliğin üzerinden geçer. Göz alıcı uzun bir hamle, aslında birbirine zincirlenmiş birkaç ayrı atlamadır.
Zincirleme atlamanın ortasında durulabilir mi?
Burada kullanılan standart kurallara göre evet. Tamamlanan herhangi bir atlamadan sonra sıranızı bitirebilirsiniz; mümkün olan her devamı oynamak zorunda değilsiniz.
Çin daması iki kişiyle oynanabilir mi?
Evet. İki rengi karşılıklı uçlara yerleştirin. Öğrenmek için en sade düzen budur, çünkü iki oyuncu da aynı rotaları kullanır ve taşlar ortak bir altyapı işlevi görür.
Başka bir oyuncu önce kazanırsa ne olur?
Kazanan hemen belli olur. Çok oyunculu bir oyunda kalan oyuncular diğer sıralamalar için devam edebilir; kazananın taşları tahtada kalır.
Adı üzerine bir not
Çin daması ne bir dama türüdür ne de aslen Çin'e aittir. 1892'de belgelenmiş Alman oyunu Stern-Halma'dan türemiştir. Bilinen adı ise daha sonra uluslararası pazarlama yoluyla yerleşmiştir.
Kaynaklar: on taşlı modern oyun talimatları, Parker Brothers'ın 1938 tarihli kuralları ve The Strong Museum'un oyun tarihi.
Öğrenmenin en hızlı yolu bir hamle yapmaktır. Çevrimiçi tahta her geçerli hedefi vurgular; böylece her kuralı okur okumaz deneyebilirsiniz. Ücretsiz çevrimiçi Çin daması oynayın.