Cách chơi cờ nhảy
Bàn cờ trông có vẻ phức tạp, nhưng trò chơi chỉ được xây dựng từ hai kiểu đi: đi một bước và nhảy. Nắm được hai điều đó, ngôi sao sẽ trở thành một đường đua.
Cờ nhảy là một cuộc đua dành cho hai, ba, bốn hoặc sáu người chơi. Mỗi người bắt đầu với mười quân ở một cánh của ngôi sao và tìm cách đưa cả mười quân sang cánh đối diện. Không có ăn quân, không có phong vua, không phải tính điểm. Ai lấp đầy vùng đích trước sẽ thắng.
Điều dễ đánh lừa là các quân cờ không chỉ là chướng ngại vật. Mọi quân trên bàn, dù của bạn hay của người khác, đều có thể trở thành một cây cầu. Một thế cờ yên ắng có thể bất ngờ mở ra một chuỗi nhảy đưa một quân vượt qua nửa ngôi sao.
01
Trước tiên, hãy biết mình đi đâu
Trong ván hai người, bạn và đối thủ xuất phát ở hai đầu đối diện. Đích của bạn là tam giác mà đối thủ chiếm lúc đầu; đích của đối thủ là tam giác của bạn. Đến cuối ván, hai màu đã đổi chỗ cho nhau.
Phần giữa ngôi sao là của chung. Bạn có thể đi qua bất kỳ ô trống nào và nhảy qua bất kỳ ô có quân nào, bất kể màu gì. Một nước đi có thể tiến lên, sang ngang hay lùi lại. Hướng đi không ảnh hưởng đến tính hợp lệ.
Các quân của bạn không cần về đích theo thứ tự nào cả. Bạn chỉ thắng khi cả mười quân đều nằm trong tam giác đối diện.
02
Đi một bước là sang một ô
Chọn một quân và đưa nó vào một ô trống kề bên. Sáu ô tiếp giáp với vị trí hiện tại là những nơi nó có thể bước tới; ô đã có quân thì không đi vào được.
Một bước đi thì ngắn và kết thúc ngay. Khi quân đã vào ô kề bên, lượt của bạn kết thúc. Bạn không thể nhảy thêm sau đó.
03
Nhảy là vượt qua một quân kề bên
Hãy nhìn ba ô trên cùng một đường thẳng của bàn cờ: ô xuất phát, một ô kề bên có quân, và ô trống ngay phía sau nó. Ô trống thứ ba đó là chỗ đáp hợp lệ.
Bạn có thể nhảy qua quân của mình hoặc của đối thủ. Không quân nào bị ăn, và quân bị nhảy qua vẫn ở nguyên chỗ cũ. Nếu có khoảng trống trước cây cầu, có quân thứ hai chắn đường, hoặc ô đáp đã có quân, thì bước nhảy không hợp lệ.
04
Đáp xuống, nhìn lại, rồi nhảy tiếp
Sau mỗi lần đáp xuống, hãy đọc lại bàn cờ từ vị trí mới của quân. Nếu có một quân kề bên khác mà phía sau là ô trống, chính quân đang đi có thể nhảy tiếp. Đường đi có thể đổi hướng ở mỗi lần đáp.
Bàn cờ đang hiển thị nước thứ 21 của một ván đấu thực tế. Quân đen vượt qua quân của cả hai màu trong bốn bước nhảy liên tiếp. Bạn có thể dừng sau bất kỳ lần đáp nào, nhưng không được đổi sang quân khác giữa chừng chuỗi nhảy.
05
Hai người chơi xếp quân đối diện nhau
Mỗi người lấp đầy một cánh sao gồm mười ô. Khi chơi hai người, dùng hai cánh đối diện để mỗi màu bắt đầu ngay trong vùng đích của màu kia.
Ba người chơi dùng các cánh xen kẽ
Để trống một cánh giữa mỗi cặp người chơi. Mọi vùng đích đều trống lúc bắt đầu.
Bốn người chơi dùng hai cặp đối diện
Hai cánh liền kề được để trống. Mỗi cánh có quân vẫn có cánh đối diện cũng có quân.
Sáu người chơi lấp kín ngôi sao
Cánh nào cũng có quân. Năm người chơi không phải là thể thức chuẩn, vì một người sẽ đối diện với cánh xuất phát duy nhất còn trống, khiến điều kiện về đích không công bằng.
06
Quân thứ mười mang về chiến thắng
Ván cờ kết thúc ngay khi một người chơi đưa cả mười quân vào tam giác đối diện. Quân nào nằm ở ô nào không quan trọng. Trong thế cờ minh họa, chín quân đã về đích; bước đi được đánh dấu sẽ lấp chỗ trống cuối cùng.
Trong ván nhiều người, những người còn lại có thể tiếp tục để phân định các thứ hạng tiếp theo. Quân của người thắng vẫn ở trên bàn và tiếp tục ảnh hưởng đến đường đi của mọi người khác.
Luật về chặn đích khác nhau tùy phiên bản. Trước khi chơi trên bàn cờ thật, hãy thỏa thuận xem sẽ xử lý thế nào nếu đối thủ không chịu rời ô cuối cùng trong vùng đích của bạn. Bản chơi trực tuyến tự động áp dụng luật chống chặn đích.
Những luật người chơi hay nhớ nhầm nhất
Bạn được đi theo cả sáu hướng
Trong luật không có khái niệm “tiến lên”. Một bước đi hay bước nhảy có thể hướng về đích, đi xa khỏi đích hoặc đi ngang. Nước lùi thường rất hữu ích vì chúng tạo ra chuỗi nhảy tốt hơn ở lượt sau.
Được nhảy qua quân màu nào cũng được, nhưng không ăn quân nào
Cả quân của bạn và quân của đối thủ đều là cầu hợp lệ. Quân bị nhảy qua không bao giờ bị loại bỏ. Cờ nhảy không có ăn quân, không có vua và không có phong cấp.
Nhảy là không bắt buộc
Bạn không phải nhảy chỉ vì có thể nhảy, và cũng không phải đi hết chuỗi nhảy dài nhất có thể. Bạn có thể chọn bất kỳ bước đi hợp lệ nào thay vào đó, hoặc dừng chuỗi nhảy sau bất kỳ lần đáp nào đã hoàn thành.
Mỗi lượt chỉ dùng một quân và một kiểu đi
Một lượt không thể bắt đầu bằng một bước đi rồi tiếp tục bằng bước nhảy. Một chuỗi nhảy không thể đổi sang quân khác giữa chừng. Hãy chọn một quân, chọn đi một bước hoặc nhảy, rồi hoàn thành cả lượt với lựa chọn đó.
Câu hỏi thường gặp
Có được nhảy nhiều lần không?
Có. Trong một lượt, cùng một quân có thể nhảy liên tiếp bao nhiêu lần tùy ý, miễn mỗi bước nhảy đều hợp lệ. Hãy đọc lại bàn cờ sau mỗi lần đáp.
Có được nhảy lùi hoặc nhảy ngang không?
Có. Cả bước đi lẫn bước nhảy đều có thể theo bất kỳ hướng nào trong sáu hướng của bàn cờ. Đáp lùi lại đôi khi là cách tốt nhất để có một chuỗi nhảy dài hơn ở lượt sau.
Có được nhảy qua hai quân cùng lúc không?
Theo luật chuẩn thì không. Mỗi bước nhảy chỉ vượt qua đúng một ô kề bên có quân. Một nước đi xa ngoạn mục thực chất là nhiều bước nhảy đơn lẻ nối tiếp nhau.
Có được dừng giữa chừng một chuỗi nhảy không?
Được, theo luật chuẩn áp dụng ở đây. Bạn có thể kết thúc lượt sau bất kỳ bước nhảy nào đã hoàn thành; bạn không bắt buộc phải nhảy tiếp mọi bước có thể.
Hai người có chơi cờ nhảy được không?
Được. Đặt hai màu ở hai cánh đối diện. Đây là thể thức gọn gàng nhất để học, vì cả hai người dùng chung các đường đi và dùng các quân như hạ tầng chung.
Chuyện gì xảy ra khi một người khác thắng trước?
Người thắng được xác định ngay lập tức. Trong ván nhiều người, những người còn lại có thể tiếp tục để giành các thứ hạng tiếp theo, và quân của người thắng vẫn được giữ trên bàn cờ.
Đôi lời về cái tên
Tên tiếng Anh của trò chơi là Chinese Checkers (“cờ đam Trung Quốc”), nhưng nó không phải là một dạng cờ đam, và ban đầu cũng không đến từ Trung Quốc. Trò chơi bắt nguồn từ Stern-Halma của Đức, được ghi nhận vào năm 1892. Cái tên quen thuộc ấy chỉ xuất hiện sau này nhờ hoạt động tiếp thị quốc tế.
Nguồn: hướng dẫn hiện đại cho bộ mười quân, luật chơi của Parker Brothers năm 1938, và tư liệu lịch sử trò chơi của Bảo tàng The Strong.
Cách học nhanh nhất là tự đi một nước. Bàn cờ trực tuyến đánh dấu mọi ô có thể đi tới, nên bạn có thể thử từng luật ngay khi vừa đọc xong. Chơi cờ nhảy trực tuyến miễn phí.